Peel en Maas InZicht: Hoogwater

Geplaatst op maandag 23 januari 2023

De Maas, normaal gesproken vredig stromend langs Kessel, Kessel-Eik en Baarlo. Maar eens in de zoveel tijd treedt de Maas buiten haar oevers. Zoals bijvoorbeeld in 1993 en 1995, maar ook in 2021. Wat zijn de gevolgen voor bewoners en bedrijven? En wat doet de gemeente om schade door overlast zoveel mogelijk te beperken? Ron Koolen van de buitendienst van de gemeente, vertelt ons wat de gemeente doet als de waterstanden stijgen.

De Maas, normaal gesproken vredig stromend langs Kessel, Kessel-Eik en Baarlo. Maar eens in de zoveel tijd treedt de Maas buiten haar oevers. Zoals bijvoorbeeld in 1993 en 1995, maar ook in 2021. Wat zijn de gevolgen voor bewoners en bedrijven? En wat doet de gemeente om schade door overlast zoveel mogelijk te beperken? Ron Koolen van de buitendienst van de gemeente, vertelt ons wat de gemeente doet als de waterstanden stijgen.

Ron Koolen:

Wij worden als gemeente gewaarschuwd door Rijkswaterstaat als er stroomopwaarts al informatie is dat er veel regenwater is gevallen of veel smeltwater en als er aanleiding is dat het water omhoog komt dan geven zij ons een voorwaarschuwing en met die waarschuwing weten wij eigenlijk al heel snel vantevoren dat het hier ook aan gaat komen. Met allerlei rekenmodellen kunnen wij dan weten, wat is er ongeveer aan de hand, wat wordt de waterstand hier 48 uur later. En daar kunnen we dan op anticiperen.

We zijn voorbereid op het hoogwater door een draaiboek wat we gemaakt hebben. Er was altijd al een draaiboek, maar na de fusie hebben we dat nog iets professioneler aangepakt en zijn we echt op basis van ervaringen een draaiboek gaan opstellen. Dat hebben we zelf gedaan, dat hebben we met hulp van een aantal bewoners in het gebied gedaan. Daar hebben we ook heel veel gevraagd, help ons, jullie hebben de ervaring, geef ons aan waar we rekening mee moeten houden.

Dat draaiboek geeft stap voor stap aan wat we moeten doen met het hoogwater. En bij ieder peil zitten daar acties in. Op het moment dat het water stijgt, weten wij van o.k. als het tot die hoogte stijgt, wat we dus ongeveer 48 uur vantevoren weten, dan weten we ook, daar horen die acties bij. Afhankelijk van hoe hoog het wordt zijn er meer of minder acties nodig. We proberen ook wel altijd een stukje communicatie richting de bewoners te doen, uiteraard.

Nou is het zo dat de mensen die buitendijks wonen, die hebben zoveel ervaring in de loop der jaren opgedaan, die weten eigenlijk heel goed zelf hoe ze moeten handelen. En daar hoeven we relatief weinig aan te informeren. Zoals afgelopen zomer, toen het zo onverwacht hoog water werd in de zomer, toen werd ook in een keer mensen getroffen die het nog nooit hadden meegemaakt. En daar was het wel extra fijn voor, dat we die wat extra informatie konden geven en toch goed konden waarschuwen wat er aan stond te komen.

Ondernemer Wim van den Eertwegh weet hoe het is om met hoog water om te gaan. Hij vertelt ons zijn ervaringen.

Wim van den Eertwegh: Want als we terugkijken naar 93 en 95, dat was eigenlijk gewoon chaos. We kregen een paar uur vantevoren te horen van, vanavond stroomt er water binnen en dan begin maar. Vee weg, boerderij, alles evacueren, machines weg. Ja dat is in 93 niet gelukt. Nu kunnen we veel verder vooruit kijken.

Als er bij Borgharen meer als 2700 kuub per seconde voorbij stroomt, dan hebben we hier nog 24 uur de tijd om te evacueren. En alles wat meer dan 2700 kuub bij Borgharen voorbij komt, die 24 uur hebben we dan ook nodig.

Als we in de gaten krijgen, we moeten evacueren, begint de gemeente met wegen afzetten en jalons zetten langs sloten en wegen dat we onze vluchtweg kunnen zien. Want als het onder water loopt, dan zie je niks meer en de contouren van het landschap zijn weg. Dus dan krijg je een levensgevaarlijke situatie, als wegen niet goed afgezet zijn.

Ron Koolen: We blijven altijd in het gebied, als het hoog water is. Dan proberen we van ’s morgens tot ’s avonds of zelfs ook ’s nachts vaak nog. Afgelopen jaar zijn we 24 uur per dag in het gebied gebleven. Dan blijven we altijd aanwezig. Punt 1, voor onszelf om te weten van; is alles nog goed met de wegen qua afzettingen, zijn er jalons omgereden, van die wegmarkeringspalen.

Maar ook heel vaak mensen even aanspreken, hoe gaat het bij je thuis, hoe gaat het met het bedrijf. We proberen wel die contacten te houden. Ook een keer wel eens een melding van de bewoners, die zeggen daar en daar is wat aan de hand. Dan kunnen we heel snel schakelen omdat we al in het gebied zijn, dus dat proberen we ook altijd wel te doen, ja.

Wanneer het water gaat zakken, betekent dat niet dat het werk voorbij is. Ook dan is de gemeente aan zet.

Ron Koolen: Als het gezakt is, dan gaan we met onze zelfde mensen, die het eigenlijk allemaal opgebouwd hebben, want dat is wel een voordeel bij onze gemeente, dat we een grote eigen buitendienst hebben, en heel veel mensen die kunnen helpen met alles opbouwen en dus ook met afbreken. Daar volgen wij precies hetzelfde draaiboek, alleen dat doen we achterstevoren.

Op het moment waar we bij het stijgen iedere stap meegaan met acties, op het moment dat het water daalt, gaan we met die acties ook weer dezelfde weg bewandelen. En dan komen er een paar kleine dingetjes bij. Als inderdaad de modder, het slib achterblijft, dat proberen we ook weer te verwijderen en er blijft veel zwerfvuil achter liggen, wat uit de Maas komt en wat toch in de weiden terecht is gekomen. Daar zorgen we ook voor dat het opgeruimd wordt.

En uiteindelijk doen we natuurlijk ook de situatie evalueren met alle mensen. Kijken hoe is alles gegaan, hoe is alles gelopen. En daar proberen we weer lering uit te trekken en ons volgend draaiboek passen we daar op aan. En de volgende keer hopen we dat het weer net een beetje beter is en dat het weer net iets beter gaat.

En we doen natuurlijk ook nog al het materiaal wat we gebruikt hebben, controleren we na gebruik. Is alles nog in orde? Is alles nog compleet? Hebben we nog de juist aantallen? Alles wat we voor het hoog water gebruiken, ligt opgeslagen op een afgesloten locatie. Gebruiken we ook alleen maar voor het hoog water.

Als het een keer onverwacht komt, hebben we alle materialen voorhanden. Niet dat het dan ergens anders in gebruik is of stuk is, nee dat wordt direct na een actie van hoog water allemaal weer op de juiste plek gelegd, afgesloten, in orde gemaakt en bij een volgend hoog water is alles weer in orde als het goed is.

Er komt dus heel wat bij kijken. Wim van den Eertwegh heeft nog een laatste tip.

Wim van den Eertwegh: Probeer vooruit te kijken. Nogmaals, als er bij Borgharen meer dan 2700 kuub voorbij komt, maak dat je wegkomt. Probeer het water niet tegen te houden want dat spelletje dat ga je verliezen. Alles wat je lief is, pak het bij elkaar en vertrek. En die 24 uur, die moet je benutten.