Raadsinformatie

Zoek je informatie over de gemeenteraad? Ga dan naar de raadsinformatie.

Lees voor

Kernwaarden

Inhoudsopgave

Inleiding

De gemeente Peel en Maas kent vanaf de start in 2010, 3 kernwaarden: diversiteit, duurzaamheid en zelfsturing. Ze geven sturing en inspiratie aan ons denken en doen als gemeente. De kernwaarden maken duidelijk waar wij als gemeente voor gaan en staan. Ze geven richting aan ons beleid, onze dienstverlening en onze manieren van werken. De kernwaarden kunnen inwoners, ondernemers en organisaties in Peel en Maas inspireren bij hun eigen ontwikkeling.

De kernwaarden zelfsturing, duurzaamheid en diversiteit vormen een krachtig drieluik. Het zijn geen op zich zelf staande waarden, maar ze zijn nadrukkelijk met elkaar verbonden. De samenhang tussen deze drie waarden maakt het geheel van deze waarden sterker.

Nieuwe lading

De kracht van de kernwaarden zelf en de keuze om voor deze drie te kiezen, staat nog altijd overeind. Maar tijden veranderen. Daardoor veranderen ook de beelden bij deze kernwaarden en de betekenis die we eraan geven. Daarom hebben we in 2025 een nieuwe lading gegeven aan onze kernwaarden. Zo laten we ze meebewegen met de ontwikkelingen in de samenleving.

Duurzaamheid

Een duurzaam Peel en Maas anno 2025.

We gaan bewust en verantwoord om met het leven, de aarde en andere hulpbronnen. Dat doen we vanuit het besef dat we als mens deel uitmaken van een groter en ontzettend divers geheel. Zorg, rechtvaardigheid en matiging zijn van belang voor een leefbare toekomst.

Aspecten van duurzaamheid

  1. Respect voor het leven: We zorgen goed voor elkaar, voor dieren en voor de natuur. Al het leven is waardevol en we hebben als mens de verantwoordelijkheid hier goed voor te zorgen.
  2. Verbonden met het geheel: We zijn onderdeel van een groter geheel, waarin alles met elkaar verbonden is. Alles wat we doen, heeft invloed op onze omgeving.
  3. De aarde beheren: We zien het als onze taak om de aarde niet als bezit te beschouwen, maar als iets dat we tijdelijk beheren. We willen haar in goede staat achterlaten voor de generaties die nog komen.
  4. Duurzame groei: We realiseren ons dat we verstandig moeten omgaan met groei en consumptie, omdat onze planeet hier grenzen aan stelt.
  5. Oog voor de toekomst: We geloven dat elke generatie recht heeft op een leefbare en rechtvaardige wereld. We mogen de toekomst niet verspelen met onze keuzes van vandaag.
  6. Duurzaam partnerschap: We geven in Peel en Maas de relaties tussen inwoners, ondernemers, maatschappelijke partners en de overheid duurzaam vorm.

Diversiteit

Een divers Peel en Maas anno 2025

Diversiteit maakt de wereld mooier en sterker. Dat zie je in de natuur, in culturen, mensen en ideeën. Het eert de rijkdom van verschil en de noodzaak van verbinding. En het biedt de ruimte waarin het leven in al zijn vormen duurzaam kan gedijen, kan groeien en zich vernieuwen.

Aspecten van diversiteit

  1. Diversiteit in het leven is veelkleurig: Het leven toont zich in talloze gedaanten. Van de rijkdom aan soorten in de natuur tot de variëteit aan culturen, individuen, gemeenschappen en ideeën. Iedere gemeenschap zingt zoals het gebekt is.
  2. Diversiteit in de natuur: In de natuur is variatie geen luxe, maar een noodzakelijke voorwaarde voor veerkracht en onderlinge samenhang. Het is die verscheidenheid in de natuur die een duurzaam leven op de aarde mogelijk maakt.
  3. Verscheidenheid als uitgangspunt: Diverse perspectieven geven kleur aan het onderlinge gesprek. Door open te staan voor een andere persoon, cultuur of gedachte leren we meer en komen we tot rijkere, duurzame oplossingen.
  4. Culturele veelzijdigheid: Elke cultuur heeft iets moois. Talen, rituelen en gewoontes laten zien hoe mensen betekenis geven aan hun bestaan. Het koesteren van deze uitingen zorgt voor een sterk collectief.
  5. Kennisdiversiteit: Mensen denken en leren op verschillende manieren. Ieders analyse, ervaring, intuïtie en beleving dragen bij aan een genuanceerd beeld van de werkelijkheid en dragen bij aan een diverse, duurzame gemeenschap.
  6. Diversiteit leidt tot een sterke economie: Een sterke economie steunt op verscheidenheid. Lokale ondernemingen en mondiale netwerken vormen samen een dynamisch geheel. Juist de variatie in schaal, structuur en logica maakt het economisch systeem robuust: waar het ene segment kwetsbaar is, biedt het andere stabiliteit of innovatiekracht.
  7. Verschil als motor van vernieuwing: Als uiteenlopende werelden elkaar raken, ontstaat verandering. Het zijn die ontmoetingen die nieuwe ideeën voortbrengen en zelfreflectie stimuleren.

Zelfsturing

Een zelfsturend Peel en Maas anno 2025

Zelfsturing draait om gedeeld eigenaarschap, gezamenlijke verantwoordelijkheid en betekenisvolle afstemming binnen een gemeenschap. Samen richting geven, op basis van gedeelde waarden en doelen. Ieder draagt vanuit zijn rol en eigenheid bij aan het grotere geheel en een duurzame toekomst. Zelfsturing is daarmee geen optelsom van wat individuen doen, maar een dynamisch proces van coördinatie, dialoog en reflectie. In een open, duurzame en diverse cultuur waarin bewustzijn van het geheel, vertrouwen en communicatie centraal staan.

Aspecten van zelfsturing

  1. Gedeeld eigenaarschap: Zelfsturing vraagt om het samen dragen van een gemeenschap. Het gaat om actieve betrokkenheid van inwoners op de ontwikkeling van de eigen gemeenschap. Met als uitgangspunt dat iedereen die dat wil kan deelnemen en naar vermogen bij kan dragen.
  2. Waardengedreven handelen: Wat een gemeenschap doet, doet zij vanuit gedeelde waarden. Die vormen het morele kompas van het collectief en geven richting aan keuzes en gedrag.
  3. Dialoog en afstemming: Zelfsturing ontstaat in de ontmoeting. Het vraagt een open dialoog waarin perspectieven worden gedeeld, belangen worden besproken en koers wordt afgestemd op wat voor het geheel nodig is.
  4. Zelfreflectie in het collectief: Leren en bijsturen is een gezamenlijk proces. Door samen te reflecteren op ervaringen en werkwijzen groeit niet alleen het individu, maar ook de gemeenschap als geheel.
  5. Vertrouwen en ruimte: Zelfsturing floreert in een klimaat van vertrouwen. Ieder krijgt de ruimte om naar vermogen initiatief te nemen en bij te dragen, met het vertrouwen dat men het goede beoogt voor het geheel.
  6. Samenhang en verbinding: Zelfsturing betekent dat iedereen zich bewust is van de eigen bijdrage in relatie tot het grotere geheel. Verbondenheid, partnerschap en onderlinge afstemming zorgen voor richting en samenhang.
  7. Toekomstgericht: Zelfsturing kijkt voorbij de waan van de dag. Het vraagt om samen koers te bepalen op een duurzame toekomst. Waarbij visie, veerkracht en langetermijndenken centraal staan

Verbonden waarden

In Peel en Maas vormen de kernwaarden zelfsturing, duurzaamheid en diversiteit een krachtig drieluik. Het zijn geen op zich zelf staande waarden, maar ze zijn nadrukkelijk met elkaar verbonden. De samenhang tussen deze 3 waarden maakt het geheel van deze waarden steviger.

Een keuze voor zelfsturing betekent kiezen voor diversiteit. Inwoners en gemeenschappen krijgen de ruimte om zich op hun eigen manier te ontwikkelen, en dat leidt bewust tot verschillen in uitkomst. Juist die verscheidenheid is waardevol. Ze weerspiegelt de rijkdom aan perspectieven, culturen en ideeën die nodig zijn om tot gedragen en rijke oplossingen te komen. Diversiteit voedt de dialoog, versterkt het collectief en vormt de motor van vernieuwing.

En wanneer zelfsturende gemeenschappen vanuit diversiteit de toekomst vormgeven, ontstaat vanzelf de basis voor duurzaamheid. Want wat binnen gemeenschappen samen wordt opgebouwd zal ook door gemeenschappen zelf beschermd worden, voor nu en voor toekomstige generaties.

Betrokken en bescheiden bestuur

Het voorgaande roept de vraag op wat het denken en praktisch werken met deze kernwaarden van een gemeente vraagt. We geven daar in deze notitie de contouren van weer. Contouren die we op gezette tijden verder inkleuren in de kaderstelling die de raad vaststelt op het thema ‘Bestuur, Communicatie en Dienstverlening’.

Behoorlijk bestuur als basis

Decennialang was het bestuur gestoeld op regels, procedures en controle. Dat bracht stabiliteit, rechtszekerheid en bescherming van kwetsbaren. Beginselen als zorgvuldigheid, gelijke behandeling en motivering vormden het fundament van vertrouwen tussen overheid en inwoner. Maar in een samenleving die steeds meervoudiger, dynamischer en relationeler wordt, volstaat dit instrumentarium niet langer als enige leidraad.

Rechtvaardig en relationeel

Deze tijd vraagt om een overheid die niet alleen rechtvaardig is, maar ook relationeel. Een overheid die haar rol zuiver houdt: stevig in het recht waar nodig, maar ook ruimtegevend waar mogelijk. Die durft te kiezen, ook tegen de stroom in, en die haar keuzes uitlegt met helderheid én empathie. Tegelijk is er behoefte aan een overheid die luistert, waardeert en verbindt. Die het vermogen heeft om de logica van systemen ondersteunend te laten zijn aan de logica van het leven van inwoners en gemeenschappen.

Een aanvullende overheid

Zo ontstaat een meervoudige overheid. Een overheid die niet alleen zorgt voor orde en veiligheid en zorgvuldig belangen afweegt, maar die ook betrokken partner is van gemeenschappen. Een overheid die ook het waardevolle dat in gemeenschappen leeft erkent en waar nodig aanvult. Die schakelt tussen nabijheid en afstand, en tussen vertragen en versnellen. En die steeds handelt vanuit het besef dat betekenis, vertrouwen en moreel gezag niet voortkomen uit controle, maar uit relatie.

Kernwaarden

Lees het volledig document Herladen kernwaarden 2025 (PDF, 656.5 kB).