Panningen - Tentoonstelling 300 jaar Tractaet van Venlo

In de hal van het Huis van de Gemeente in Panningen is de reizende tentoonstelling '300 jaar Tractaet van Venlo' te zien.
De historische expositie werd eind vorig jaar samengesteld om drie eeuwen vrede tussen de provincies Brabant en Limburg te markeren. Of iets concreter: om de formele beëindiging van eeuwenlange gebiedsconflicten tussen grensgemeenten in de Peelregio te herdenken.
De twee buurprovincies hebben mede vanwege natuurlijke grenzen als Peel en Maas een afwijkende historie en verschillen relatief sterk van elkaar. Vooral de moerassige Peel tussen Grave en Weert was lange tijd een moeilijk te nemen barrière.

Aan de westkant streken de Brabanders neer, aan oostkant de Geldersen (de latere Limburgers). Eeuwenlang leefden die groepen met de ruggen tegen elkaar. Nog steeds spreken ze verschillende dialecten. Tussen Brabant en Limburg hebben lange tijd ook landsgrenzen bestaan. Nadat Brabant eenmaal was ingelijfd bij de Republiek der Verenigde Nederlanden (1629), grensde de provincie achtereenvolgens dan wel gelijktijdig aan Spaans, Pruisisch (=Duits), Oostenrijks, Frans en Belgisch grondgebied. De bewoners in het grensgebied wisselden minder vaak van kleur. Zij bleven Brabanders en (Opper)Geldersen (de latere Limburgers).

In een belangrijk deel van hun grensgebied deelden zij de Peel. Die streek mocht dan naakt en leeg lijken, ze voorzag tegelijkertijd in allerlei dagelijkse behoeften. De mensen konden er bijvoorbeeld hun vee laten grazen, hun bijenkasten neerzetten én hun energie (turf) winnen. Dat alles maakte van de woestenij een economisch belangrijk gebied en daarmee een bron van jaloezie, hebzucht én grensconflicten.

Tractaet van Venlo

Die duurden tot begin 18e eeuw de toenmalige mogendheden Pruisen en de Republiek der Verenigde Nederlanden om de onderhandelingstafel gingen zitten en een definitieve grens trokken tussen de ruziënde buurgemeenten Bakel/Gemert/Deurne en Venray in de centrale Peel. Het initiatief daartoe kwam van de Pruisische koning Frederik Willem I. Op 20 november 1716 mondden de onderhandelingen uit in het Tractaet van Venlo. Daarmee waren nog niet alle grensgeschillen bijgelegd. In de zuidelijke Peel vlogen Oostenrijkse Geldersen en Nederlandse Brabanders elkaar nog in de haren in het grensgebied van Weert, Nederweert en
Meijel (Gelders) en Someren en Asten (Brabants).

Daar werden de problemen pas bijgelegd op 30 oktober 1754, toen prins Karel van Lotharingen van Oostenrijks-Gelderland en de Staten-Generaal der Verenigde Nederlanden overeenkwamen dat Asten de driehoek Amslo moest afstaan aan Nederweert. Tussen de Astense en Ospelse Peel kwam een kaarsrechte grens, gemarkeerd met een sloot met aanplant van acht voet breed en drie voet diep.

Update

In 2016 vonden Limburgse en Brabantse provincie- en gemeentebestuurders dat het Tractaet van Venlo op zijn 300-jarige verjaardag een mooie update verdienden. In het kader daarvan nam de netwerkorganisatie Peelnetwerk een initiatief, dat uiteindelijk werd
uitgewerkt door de participanten Museum Klok & Peel (Asten), heemkundigen van de Commissie Peelgrenspalen 1716 én het archief van de gemeente Venray. Zij stelden een reizende expositie samen over het Tractaet van Venlo en voorzagen die van een gratis herinneringsboekje.

Doel: het stimuleren van interlokale en interprovinciale samenwerking in de Peelregio. Bij de feestelijke opening van de expositie waren besturen van diverse Peelgemeenten aan beide zijden van de provinciegrens vertegenwoordigd.
De expositie was eerst zes weken in Museum Klok & Peel te zien en begon daarna een reis door verschillende gemeenten en instellingen in Brabant en Limburg. De kroon op het werk zou natuurlijk zijn dat het Tractaet van Venlo na 300 jaar inderdaad wordt 'ververst' met een echt samenwerkingsverdrag.

Kijk voor informatie ook op de webste www.debibliotheekmaasenpeel.nl.

Datum

Maandag 1 mei 2017 - Zaterdag 24 juni 2017