Algemene beschouwingen: raad bespreekt begroting voor volgend jaar

Geplaatst op zaterdag 19 november 2022

De raad heeft vertrouwen in het financiële beleid van het college, maar op sommige beleidsterreinen klonk wel degelijk kritiek. Dat bleek vorige week dinsdag 8 november 2022 bij de behandeling van de begroting voor 2023. Zo vindt de VVD dat de gemeente indieners van bouwplannen frustreert met ‘ridicule’ bureaucratische eisen. En PvdA/GroenLinks verwijt het college ‘veel grote woorden, weinig daden’, bijvoorbeeld op het terrein van milieubescherming. Het CDA nam het juist voor het college op. 

‘Vertrouwen en lef in roerige tijden’ luidt het motto van de gemeentelijke begroting voor 2023. Het is de eerste van de nieuwe coalitie (Lokaal Peel en Maas, CDA en D66), en ze zet in één opzicht in elk geval een traditie voort van eerdere gemeentebesturen: ook nu weer wordt er voorzichtig omgegaan met de financiën. Toch is komend jaar ruim 18 miljoen euro beschikbaar voor de nodige investeringen in onder meer de openbare ruimte (wegen, riolering) en sportaccommodaties. Ook is er geld voor 2 energie-compensatiefondsen voor particulieren en maatschappelijke organisaties (elk 0,5 miljoen euro).

De gemeentelijke belastingen laten een bescheiden stijging zien van 2,4%. Een gemiddeld gezin gaat daardoor 757 euro betalen,  zo’n 18 euro meer dan dit jaar.

In de komende jaren houdt de gemeente naar verwachting ook geld over: bijna een half miljoen euro volgend jaar, en de jaren daarna zelfs aanzienlijk méér. Geld dat over is gaat in een reservepot voor moeilijke tijden.

Lokaal Peel en Maas: ‘Sparen belangrijk’

Sparen vindt coalitiepartij Lokaal Peel en Maas erg belangrijk, zei fractievoorzitter Sander Janssen, die als eerste aan de beurt was tijdens de zogeheten algemene beschouwingen. Hij noemde de crises die ook hier hun uitwerking (gaan) hebben: stijgende energieprijzen, de oorlog in Oekraïne, oplopende inflatie en de stikstofproblematiek. Hij prees het college voor het instellen van de twee energiefondsen, maar Lokaal wil wel – net als de rest van de raad –  dat het college met de raad om tafel gaat over de exacte voorwaarden.

Janssen zei verder dat het college actiever naar buiten moet treden over het eerder ingestelde ‘revolverend fonds’ voor duurzaamheidsmaatregelen bij accommodaties. Alleen acute nood oplossen met een steunfonds is dweilen met de kraan open, aldus Janssen.

Lokaal wil ook meer aandacht voor de groeiende psychische nood onder jongeren van 12-27 jaar. Daartoe diende Lokaal Peel en Maas-raadslid Sanne Hermkens een motie in, mede namens alle andere fracties. De motie roept het college op te onderzoeken welke maatregelen mogelijk zijn om dit groeiende probleem beter aan te pakken en samenwerking tussen betrokken partijen (ouders, onderwijs, verenigingen, GGZ, Vorkmeer e.d.) te stimuleren.

Hermkens’ fractiegenoot Joep Hermans kwam met een eveneens raadsbreed gesteunde motie over verkeersmaatregelen op het Mariaplein/eerste deel Kesselseweweg in Helden. Daar wordt massaal te snel gereden en dat is met name gevaarlijk voor de vele scholieren en jongere schoolkinderen die er komen. Een snelle herinrichting van de weg is daarom dringend nodig, vinden ook omwonenden. De motie roept het college op om in het eerste halfjaar van 2023 met een voorstel te komen. 

Lokaal-fractievoorzitter Janssen eindigde met een kritische noot. Hij zei dat zijn partij signalen krijgt van mensen die met bouwplannen komen, maar die ‘om vage redenen de deur wordt gewezen.’ Dat zou verderop in de vergadering nog terugkomen.

D66: ‘Evenwichtig’

Nieuwkomer in de raad D66 was in grote lijnen ook tevreden met de begroting. ‘Een evenwichtig financieel verhaal met een duidelijke onderbouwing. Complimenten.’ Fractievoorzitter Omar El Khader zei blij te zijn met de aandacht voor kunst en cultuur, maar ook met de slimme manier waarop bijvoorbeeld het verbeteren van wegen wordt aangepakt: gecombineerd met rioolwerkzaamheden, verkeersveiligheid en klimaatadaptatie.

D66 diende verder nog  een motie in die aansluit op de 2 energiesteunfondsen. De motie roept het college op meer werk te maken van voorlichting over de mogelijkheden voor hulp bij budgetbeheer en regelingen voor financiële problemen. ‘We kunnen er niet vanuit gaan dat mensen die ondersteuning of advies nodig hebben, zelf hun weg naar de gemeente weten te vinden.’

El Khaders fractiegenoot Joyce Tielen kwam met nog 2 moties, mede ingediend namens de fractie PvdA/GroenLinks. De eerste vraagt om een plan van aanpak met betrekking tot ontbrekende of zomaar ophoudende trottoirs en fietspaden. De tweede gaat over het aanpassen van speelplekken zodat ook kinderen met een beperking er terecht kunnen.

De toon veranderde bij de volgende spreker. ‘Veel grote woorden, weinig daden’, zo kenschetste fractievoorzitter Annigje Primowees van oppositiepartij PvdA/GroenLinks de begroting. Roerige tijden vragen om concrete en stevige maatregelen, zei ze. Haar partij kwam daarom met een motie voor het verhogen van de norm voor energiecompensatie voor huishoudens van 120 naar 150% van het sociaal minimum. Huishoudens boven die 120% moeten dan wel de extra energiekosten kunnen aantonen.

Primowees stelde in een tweede motie voor om nieuwe vergunningen voor uitbreiding van intensieve veehouderijen (IV) tijdelijk aan te houden, tot er nieuw beleid is. ‘Zo lang dit niet gebeurt kunnen uitbreidingen doorgaan op basis van jaren geleden vastgesteld maar intussen volkomen achterhaald beleid.’

Verder kwam PvdA/GroenLinks met een voorstel om snel te zorgen voor de bouw van honderd tijdelijke huurwoningen. Dat voorstel werd vervat in een motie die samen met de VVD en D66 werd ingediend. De partij diende ook een voorstel in om met een serie concrete maatregelen de biodiversiteit te vergroten.

CDA: ‘Vertrouwen’

Primowees’ collega John Timmermans, fractievoorzitter van coalitiepartij CDA, was juist wél te spreken over de voornemens van het college. Hij sprak over ‘rooskleurige financiële vooruitzichten’ voor de gemeente en over het belang van een financiële buffer voor de toekomst. Hij zei ook dat zijn partij trots is dat Peel en Maas een echte ‘groeigemeente’ is: ‘Het college levert hier duidelijk, en dat verdient een compliment.’ Groei levert zeker ook zorgen op, erkende hij, onder meer over het tekort aan huizen. Maar het CDA heeft alle vertrouwen in het college: ‘Er wordt flink gebouwd en de ambities van ons college zijn top.’ Timmermans vroeg net als Lokaal Peel en Maas ook aandacht voor de door Lokaal Peel en Maas al genoemde verslechterende mentale gezondheid van jongeren.

VVD: ‘Meer leiderschap’

De VVD, sinds dit jaar in de oppositiebanken, was toch redelijk positief over de begroting. Dat is ook omdat hij volgens fractievoorzitter Teun Heldens zoveel lijkt op die van vorig jaar, toen zijn partij nog mee aan het roer zat. Heldens sprak over een solide begroting waarin bijna alle thema’s die de VVD belangrijk vindt, aandacht en middelen krijgen.

Toch was er wel degelijk kritiek, vooral op het woon- en bouwbeleid dat volgens de VVD bepaald niet getuigt van ‘lef’. De partij zegt veel klachten te krijgen van inwoners en ondernemers die met woonplannen bij de gemeente aankloppen. Zij reppen over moeizaam contact, stroperige processen, onduidelijke regels en soms ‘ridicule’ eisen. ‘Buitengewoon betreurenswaardig’, aldus Heldens. ‘Wij verwachten van de portefeuillehouder Wonen (CDA-wethouder Wanten, red.) meer leiderschap, durf en lef. Geef leiding aan uw ambtenaren in plaats van andersom.’  Heldens kondigde daarop een motie aan (mede namens Lokaal Peel en Maas en PvdA/GroenLinks). De motie vraagt het college nadrukkelijk ruim baan te geven aan bouwplannen op herontwikkelingslocaties in de kernen.

De VVD kwam met nog een tweede oproep aan het college, eveneens mede ondertekend door Lokaal Peel en Maas en PvdA/GroenLinks. De partijen willen dat de gemeente per direct geen nieuwe aanvragen meer in behandeling neemt voor huisvesting van arbeidsmigranten. Het lijkt er volgens de indieners namelijk op dat er arbeidsmigranten in de gemeente gehuisvest worden die niet werkzaam zijn voor lokale bedrijven in de gemeente Peel en Maas. Dat is in strijd met eerder door de raad vastgestelde beleidsregels en dat moet eerst maar eens goed worden uitgezocht, staat in de motie.

Verruiming energiesteun

Nadat alle fractievoorzitters klaar waren met hun bijdrage, konden de fracties met elkaar in debat en was er gelegenheid voor een reactie van het college van burgemeester en wethouders. 

Wethouder Anget Mestrom (Lokaal Peel en Maas, Financiën) ontraadde de raad om in te stemmen met de PvdA/GroenLinks-motie over het verruimen van de energiesteun tot 150% van het sociale minimum. Ze vond de motie te algemeen van strekking. Wel zei ze binnenkort met een voorstel te komen voor maatwerk-oplossingen voor een ruimere groep lage en middeninkomens. Andere fracties hadden al gewezen op die mogelijkheid. Daarop zei PvdA/GroenLinks de motie vooralsnog niet in te dienen en het voorstel van de wethouder af te wachten.

Mestrom en de voltallige raad stonden wél achter de D66-motie voor meer voorlichting aan mensen met geldproblemen. ‘Ik zie het als een steun in de rug voor wat we al doen’, zei de wethouder.

Kritiek op bouwbeleid

De 2 moties die te maken hadden met het bouwbeleid riepen de meeste discussie op. Over het voorstel voor 100 tijdelijke huurwoningen (PvdA/GroenLinks, VVD, D66) zei portefeuillehouder Rob Wanten (CDA) dat het college al daarmee bezig is en zelfs locaties op het oog heeft. Meer kon hij daarover om procedurele redenen niet zeggen. Wel wees hij erop dat er tot nu toe geen enkel particulier initiatief is geweest dat brood ziet in een dergelijk plan. Maar zowel de VVD als PvdA/GroenLinks vonden dat te gemakkelijk.

PvdA/GroenLinks wil dat de gemeente meer regie neemt, en de VVD verweet de wethouder dat hij te vaak zegt dat het allemaal aan anderen ligt: ‘De afgelopen vier jaar is er niet één flexwoning gebouwd, hoe kán dat?’, vroeg Teun Heldens zich af.

Ook de VVD-motie over ruim baan geven aan plannen op herontwikkelingslocaties was aanleiding tot kritische opmerkingen richting Wanten. Die gingen veelal over burgers die klagen over de weinig coöperatieve houding van de gemeente.

Tiny Valckx (Lokaal Peel en Maas) sprak over het afhaken van initiatiefnemers die van de gemeente horen dat er volgens de prognoses geen woningbehoefte zou zijn. Zij zei ook de afgesproken ‘Ja, mits’- houding te missen. Teun Heldens kondigde aan dat hij dossiers gaat opvragen om te zien of de gemeente daadwerkelijk ‘ridicule eisen’ stelt.

Rob Wanten vond dergelijke ‘stoere taal’ misplaatst. Hij ontkende dat de gemeente zich laat leiden door theoretische getallen en zei dat er altijd ruimte is voor goede plannen. In reactie op Tiny Valckx zei hij dat mensen de ‘Ja’ wel horen, maar de ‘mits’ vaak niet. Hij doelde onder meer op ruimtelijke eisen die de raad zelf heeft vastgesteld. ‘Als die dan toch een struikelblok blijken, laten we het dáár dan een keer over hebben, dan weten waar we aan kunnen werken.’ Hij raadde kritische raadsleden verder aan om met de ‘woonondersteuner’ in gesprek te gaan of een dagje mee te lopen. Dat is een nieuwe functie bij de gemeente, die als schakel dient tussen de dorpen, inwoners en gemeente.

CDA-voorman John Timmermans verdedigde Wanten en zei dat Peel en Maas qua woningbouw afgelopen jaar op de tweede plaats staat in Limburg, ‘dus er gebeurt wel degelijk wat’. Hij onderschreef de  handreiking van wethouder Wanten om samen met de raad enkele concrete casussen te bekijken: ‘Zo kunt u zien welke afwegingen er worden gemaakt en krijgt u een gevoel bij wat er gebeurt.’
Bouwstop IV-stallen

Het PvdA/GroenLinks-voorstel voor een tijdelijke bouwstop voor IV-stallen kreeg in het debat behalve van D66 geen verdere bijval. John Timmermans wees op CBS-cijfers waaruit blijkt dat het aantal kippen, kalkoenen, kalveren en varkens in Peel en Maas sinds 2018 al met 16-22% is gedaald. Volgens hem wordt het probleem dus al kleiner en is het sowieso beter de provinciale en landelijke plannen voor het landelijk gebied af te wachten. Die worden medio volgend jaar verwacht. Jeanne Hesen (VVD) wees er nog op dat het met de huidige energieprijzen niet zo’n vaart zal lopen met uitbreidingen.

Portefeuillehouder Wanten waarschuwde voor juridische consequenties van een bouwstop. Hij wilde nadrukkelijk ook ontwikkelruimte overlaten voor de agrarische sector. Met slechts 5 stemmen vóór werd de PvdA/GroenLinks-motie verworpen.

Een ander voorstel van diezelfde partij (mede ingediend door D66) haalde het wél, namelijk de motie ‘plan de campagne biodiversiteit’. Dat plan behelst onder meer de aanleg van  flora- en faunapassages, meer terreinen inzaaien met bloemrijke zaadmengsels en meer bomen planten, en in gesprek gaan met boeren over biodiversiteit.

Volgens portefeuillehouder Erik Nijssen doet de gemeente overigens al het nodige hieraan. Jeanne Hesen herinnerde aan een in 2019 aangenomen motie over het planten van ruim zevenduizend bomen, en vroeg om daarover binnenkort bijgepraat te worden.

Bij de stemming kreeg het voorstel ook de steun van Lokaal Peel en Maas, zodat het werd aangenomen met een 15-12 meerderheid.

Mariaplein Helden

Twee andere moties uit de portefeuille van wethouder Nijssen haalden het ook. Het raadsbrede voorstel voor veiligheidsmaatregelen aan het Mariaplein/Kesselseweg in Helden zei hij graag uit te voeren. Voor de zomer zal er een plan op tafel liggen, beloofde hij.
Nijssen had ook sympathie voor de motie ‘toegankelijke speelplekken’ (D66, PvdA/GroenLinks), die ook unanieme steun kreeg. Wel zei Nijssen dat de gemeente nú al veel doet aan het aanpassen van speelplekken voor kinderen met een beperking.

De trottoirs- en voetpadenmotie (ook van D66 en PvdA/GroenLinks) ontraadde hij. ‘Daar waar ze ophouden is er ook een reden voor.’ Hij zei er wel bij dat als inwoners dat anders zien, ze zich bij de gemeente kunnen melden. Toch moet de wethouder ermee aan de slag, want de motie kreeg de steun van Lokaal Peel en Maas en haalde daarmee een 15-12 meerderheid.

Huisvesting arbeidsmigranten

Het voorstel van de VVD (samen met Lokaal en PvdA/GroenLinks) om voorlopig geen nieuwe huisvesting voor arbeidsmigranten meer toe te staan, kreeg bij de bespreking in de raadsvergadering ook de steun van D66. Frits Berben (PvdA/GroenLinks) zei in zijn toelichting nog ‘dat we het buitengebied niet moeten overbevolken met mensen die niets met Peel en Maas van doen hebben.’

Wethouder Wanten was niet zo enthousiast over de motie. Hij waarschuwde voor eventuele juridische gevolgen van een aanvraagstop. Wel zei hij dat er nog vóór de zomer een begin wordt gemaakt met de evaluatie van het huidige beleid. Wat D66-fractievoorzitter El Khader betreft moet daarbij ook nog eens goed gekeken worden naar de afspraak dat het college huisvestingsaanvragen tot 80 plaatsen zélf, dus buiten de raad om, kan afhandelen.

De motie ‘aanvraagstop huisvesting arbeidsmigranten’ haalde uiteindelijk een ruime meerderheid; alleen het CDA stemde tegen.
Mentale problemen jongeren

Een motie betrof de portefeuille van wethouder Machteld Beukema (D66): de vraag om een onderzoek naar betere preventie van mentale problemen bij jongeren. Beukema zei de raadsbreed ondertekende motie graag te willen uitvoeren en haar te zien als een extra aanmoediging. Het probleem was immers afgelopen voorjaar bij de start van het nieuwe college ook al expliciet benoemd in het coalitieprogramma.

Vóór komende zomer krijgt de raad de eerste resultaten van het onderzoek, beloofde Beukema. De kritische vragen op sommige onderdelen waren overigens voor geen enkele fractie voldoende reden om de hele begroting af te keuren. Het voorstel ‘Vaststellen Begroting 2023 Peel en Maas’ werd dus unaniem aangenomen.

November 2022

Nieuwe locatie consultatiebureau Panningen in vergevorderd stadium

Raadsvergadering 15 november 2022. Raad akkoord met plan IKC De Riet.

Algemene beschouwingen: raad bespreekt begroting voor volgend jaar

Raadsvergadering 8 november 2022: Waardering voor solide financiën, kritiek op bouwbeleid

Plan nieuwe Kindcentrum De Riet goed ontvangen

Commissievergadering dinsdag 1 november 2022. Vragen over groei leerlingenaantal en invulling nieuwe openbare ruimte.

Terug naar blog overzicht