Raadvergadering 7 juli 2020

Kadernota aanleiding voor scherpe discussie over rol raad

Geplaatst op vrijdag 17 juli 2020

Het wordt tijd dat de gemeenteraad zijn beleidsbepalende en controlerende rol serieus gaat nemen. Dat sentiment kwam meer dan ooit naar boven in de raadsvergadering van vorige week dinsdag, waar de Kadernota op de agenda stond. Verschil van mening tussen raad en burgemeester over de manier van debatteren dreigde zelfs de hele vergadering overhoop te halen. Ondertussen ging het ook nog over heel concrete zaken. Zoals een mogelijke flinke korting op de Rijksbijdrage, en hoe de gemeente ‘heel erg voor de gek gehouden is’ inzake de huisvesting van arbeidsmigranten.

De vergadering begon met het Vragenhalfuurtje. VVD-raadslid Suzan Hermans kwam daarin met vragen over mogelijk ongelijke behandeling van sportclubs bij het al dan niet betalen van huur voor hun accommodaties. Clubs hebben die accommodaties de afgelopen coronatijd niet kunnen gebruiken en zijn daardoor vaak veel inkomsten misgelopen. De gemeente, eigenaar van veel sportvelden en -zalen, gaat daarom coulant om met het innen van huur. Maar soms is een stichting eigenaar die grotendeels draait op vrijwilligers, zoals de Piushallen. Die kan zich een coulante houding moeilijk permitteren.

Verantwoordelijk wethouder Wim Hermans (CDA) kende de problematiek en had er al met de Piushallen over gesproken. Hij zegde toe stichtingen waar nodig zoveel mogelijk de helpende hand te bieden. Verenigingen die van stichtingen huren, kunnen dan nét zo geholpen worden als clubs die een gemeentelijke accommodatie gebruiken.

‘Gemiste kans’ op corona-debat

Het agendapunt ‘vaststelling van de agenda’ was vervolgens aanleiding voor een eerste, maar zeker niet de laatste, kritische noot van de zijde van de VVD. Teun Heldens van die partij had medio juni een interpellatiedebat aangevraagd met het college en binnen de raad. Dat zou moeten gaan over het door het college aangekondigde steunpakket voor o.m. verenigingen en stichtingen, om de coronacrisis door te komen.

De VVD wil dat de raad het college vooraf kaders meegeeft over de inzet van dat pakket. Heldens bracht het interpellatie-voorstel nu formeel in de vergadering aan de orde, maar kreeg met alleen de fracties PvdA/GroenLinks en AndersNu te weinig steun. Volgens de twee grootste partijen, CDA en Lokaal Peel en Maas, is een interpellatiedebat niet het juiste middel. Raadsvoorzitter burgemeester Wilma Delissen zei dat er een afspraak ligt om in september wél uitvoerig te praten over de corona-aanpak. Maar volgens Heldens is het een gemiste kans als dit pas in september gebeurt.

Kadernota: investeren in coronatijd

Het overgrote deel van de vergadering was gewijd aan de Kadernota. Dat is een beleidsdocument waarin het college alvast de grote lijn aangeeft voor de begroting van volgend jaar, die in het najaar op tafel komt.

Het college wil, ondanks de coronacrisis, blijven investeren: bijna tien miljoen euro voor allerlei projecten op het terrein van infrastructuur, beperken van de gevolgen van de klimaatverandering, verduurzaming en verkeersveiligheid. Portefeuillehouder Paul Sanders (VVD) sprak over een ‘financieel gezonde’ gemeente die juist  in onzekere coronatijden bewust ervoor kiest om te blijven investeren.

Het college stelt voor 2021 ook het (hierboven al genoemde) coronafonds voor van 1 miljoen euro. Verder wil het college ‘realistisch begroten’ voor het Sociale Domein, dat wil zeggen (voor het eerst) meer geld vrijmaken dan de gemeente krijgt van het Rijk. Op het Sociaal Domein wordt al enige tijd structureel geld bijgelegd, o.m. vanwege hoge kosten voor jeugdzorg. De lokale belasting voor een gemiddeld huishouden stijgen in 2012 in het collegevoorstel met 1,95%.

VVD

Coalitiepartij VVD was als eerste aan de beurt om haar mening te geven over de Kadernota. VVD-voorman Geert Segers steunde het voornemen om vanaf nu de werkelijke kosten voor het Sociaal Domein te begroten, maar de dekking moet van de VVD komen uit structurele bezuinigingen. Wat het coronafonds betreft vindt de VVD dat ‘de raad de eerste en laatste stem moet hebben bij het vaststellen van doelen, kaders en bedragen.’ Om dat concreet te maken kwam de VVD met een mede door PvdA/GroenLinks ingebrachte motie, die het college opdraagt ze snel mogelijk met een voorstel te komen over de regels voor het coronafonds.

Segers kwam ook met een namens vrijwel de hele raad ingediende motie over de dreigende korting van bijna anderhalf miljoen euro op de bijdrage die Peel en Maas krijgt uit het Gemeentefonds. Dat is het belangrijkste geldpotje van het Rijk voor de gemeenten. De korting zit vooral op het Sociaal Domein en treft met name (middelgrote) gemeenten, zoals Peel en Maas. In de motie staat dat het college samen met andere getroffen gemeenten alles moet doen om dat voornemen ongedaan te maken.

Fractievoorzitter Annigje Primowees van oppositiepartij PvdA/GroenLinks vond de Kadernota een vaag geformuleerd stuk van niks. De titel Ruimte voor Samen – Samen voor Ruimte en delen van de inhoud deden haar denken aan ‘een Evangelische Opwekkingsbijeenkomst: Wij zijn samen onderweg, halleluja.’ In haar ogen heeft de raad zijn controlerende rol weggegeven, laat men alles aan het college over en neemt de raad geen eigen initiatieven (‘Daar gaan wij niet over’). Terwijl er, vindt Primowees, zoveel grote vragen op tafel liggen.

Bijvoorbeeld op het terrein van duurzaamheid, milieu, eerlijk betaalde arbeid en goede huisvesting voor bijvoorbeeld arbeidsmigranten. Dat laatste bracht haar op de illegale huisvesting van arbeidsmigranten op recreatiepark Stille Wille in Meijel. Primowees vindt dat het tijd wordt dat de raad zelf onderzoekt waarom het daar al zó lang misgaat. De frustratie daarover is groot, en het onderwerp zou later in de vergadering nog terugkomen.

Lokaal Peel en Maas

Lokaal Peel en Maas wilde de Kadernota-vergadering nadrukkelijk aangrijpen om ook eens te debatteren over grote lijnen als: wat voor gemeente willen we zijn? Waar ligt de focus? Zijn we nog steeds die ‘agrarische plattelandsgemeente’? Fractievoorzitter Sander Janssen pleitte ook voor een breed debat – op een later tijdstip – over wonen. Zijn partij ziet graag een actievere rol van de gemeente op de woningmarkt, met mogelijk aankopen van strategisch vastgoed en omzetten van leegstaand gemeentelijk vastgoed of grond om de acute woonbehoefte in te vullen.

Janssen prees de aandacht in de Kadernota voor de groeiende problemen van jongvolwassenen van 17-27 jaar. Verder mag het coronafonds wat Lokaal Peel en Maas betreft ook ingezet worden voor omscholing, een zinvolle dagbesteding of vrijwilligerswerk voor werklozen. En hij had nog een tip: arbeidsmigranten die zich hier hebben gevestigd inzetten om twijfelaars over de streep te halen. Peel en Maas wil immers graag dat migranten zich hier permanent te vestigen.

CDA

Coalitiepartij CDA wilde de Kadernota met name op het punt van woningbouw wat aanscherpen. Weliswaar ‘zijn we op de goed weg’, maar de partij vindt dat het nog beter kan. De christendemocraten kwamen daarom met een motie ‘stimulering woningbouw’. Het college wordt daarin opgeroepen op allerlei manieren extra woningen te realiseren, b.v. door omzetting van leegstaand vastgoed en de bouw van tijdelijke woonunits. Ook had het CDA signalen dat sommige dorpen baat kunnen hebben bij een ‘woonondersteuner’: een ambtenaar die meedenkt met dorpen om extra woningen te realiseren.

Ook daarover kwam CDA-fractievoorzitter John Timmermans met een motie. Zijn collega Roel Boots presenteerde namens zijn fractie nog een heel ander voorstel (verwoord in een motie): Peel en Maas moet de meest gezinsvriendelijke gemeente van Nederland worden. Zo kan vergrijzing worden tegengegaan. Als het aan Boots en het CDA ligt moet de gemeente nadenken over een marketingstrategie om Peel en Maas neer te zetten als dé plek waar je je kinderen graag laat opgroeien. Met het woord ‘gezin’ wordt overigens niet uitsluitend het traditionéle gezin bedoeld, vulde Boots nog aan op een vraag van Sander Janssen van Lokaal Peel en Maas

AndersNu

De bijdrage van Peter Craenmehr van eenmansfractie AndersNu (oppositie) kenmerkte zich door nauwelijks ingehouden boosheid. Craenmehr ging stevig tekeer tegen de volgens hem voortdurende ‘geheimzinnigheid’: zaken die het college als vertrouwelijk bestempelt, informatie die volgens hem niet wordt gegeven of zelf achtergehouden wordt. ‘Dat bepaalt de ráád’, aldus Craenmehr. ‘Dat stiekeme gedoe moet maar eens afgelopen zijn’, zei hij met de nodige stemverheffing. 

Raad eist grotere rol

Nadat de verschillende fracties hun beschouwingen hadden gegeven, kreeg de vergadering een verrassende dynamiek. Diverse fracties hadden duidelijk de behoefte verder in te gaan op de onvrede over de te beperkte rol van de raad bij de beleidsvorming en -controle. Er ontstond enige frustratie toen burgemeester Delissen dit spontane, brede debat in de ogen van enkele raadsleden wilde blokkeren. Zij wilde vasthouden aan de eerder met de partijen afgesproken vergaderorde, die volgens de critici te weinig ruimte voor debat bood.

Vooral VVD-raadslid Teun Heldens en in iets mindere mate zijn Lokaal-collega Rob Willems maakten zich daar boos over. Het verdere verloop van de vergadering werd, na een korte schorsing voor beraad, een soort compromis met wat meer ruimte voor de gevraagde principiële discussie.

Coronafonds

De rol van de raad kwam meteen al prominent naar voren in het debat over het coronafonds voor volgend jaar. De afgelopen tijd heeft het college al financiële hulp geboden in acute situaties, vertelde wethouder Sanders, en dat zal nog wel even doorgaan. Voor Heldens was het onverteerbaar dat de raad daarover maandenlang niets heeft gehoord, terwijl er toch diverse (digitale) vergaderingen zijn geweest.

Weliswaar gaan college en raad in september 2020 om tafel om te praten over het coronabeleid voor 2021, inclusief het coronafonds, maar voor de VVD is dat veel te laat. ‘U vraagt één miljoen, en wij lezen straks wel wat u ermee heeft gedaan?’, zei Heldens met enige ironie. VVD en ook PvdA/GroenLinks willen dat het college zo snel mogelijk  met de raad praat over spelregels voor het fonds.  Een motie met die strekking haalde aan het eind van de vergadering een ruime meerderheid.

Gescheiden rol raad-college

De onvrede in de raad over zijn te beperkte rol in de beleidsvorming en het tekort aan debat liep als een veenbrand door de vergadering, en flakkerde later nog een keer op. Annigje Primowees herhaalde verderop in de vergadering eens haar hartenkreet dat de raad zich minder afhankelijk moet opstellen van het college. Misschien, zei ze, moet dit maar eens in een ‘benen-op-tafel’-sessie besproken worden. Teun Heldens had daar wel oren naar en pleitte daarop aansluitend voor een andere opzet van ‘grote’ vergaderingen over Kadernota en Begroting, om meer principieel debat op hoofdlijnen te krijgen. Daar bleken alle partijen het mee eens.

De meningen waren evenwel verdeeld over de vraag hoever de raad moet gaan in het zélf maken en controleren van beleid. Voor Lokaal-raadslid Rob Willems is het ook een kwestie van vertrouwen hebben, bijvoorbeeld in de keuzes die het college de afgelopen tijd heeft gemaakt inzake acute coronafonds-uitgaven. ‘Wij hebben dat vertrouwen.’ Ook vroeg hij zich af of de raad niet té dicht op de uitvoering van beleid wil zitten. ‘Waar ligt de scheiding tussen raad en college?’ Ook Raf Janssen van PvdA/GroenLinks maakte een opmerking in die richting. Teun Heldens verwoordde de taak van de raad als volgt: ‘Eerst kaders stellen, en dan vertrouwen geven.’

Boze burgemeester

Burgemeester Delissen nam het woord om te reageren op de ongezouten kritiek van Peter Craenmehr. Die had in de interpretatie van Delissen min of meer gezegd dat ambtenaren denken dat raadsleden geen verstand van zaken hebben en zaken achterhouden. ‘Ik vind niet dat u onze medewerkers op deze wijze te kakken kunt zetten. Dat wil ik graag wel even zeggen.’ Ze nam het op voor haar ambtenaren, die zich ‘uit de naad werken. En als u vindt dat iets niet goed gaat, dan moet u ons de schuld geven, en niet de ambtenaren.’

Overigens had VVD-raadslid Suzan Hermans vlak daarvóór nog gezegd Craenmehrs punt over te weinig informatie wel een beetje te begrijpen. ‘Ik vind het óók belangrijk om te weten wat er speelt.’ Dit punt was blijkbaar eerder al besproken tussen raad en college, gezien de reactie van burgemeester Delissen: ‘We hebben daarom ook afspraken gemaakt hoe we dat beter kunnen gaan doen.’

Delissen name het ook op voor de gemeentelijke samenwerking in de Regio Noord-Limburg. Dat was vooral in reactie op kritische woorden van VVD-fractieleider Segers, die zei ‘weinig concreets te zien’ van die samenwerking. Delissen daarentegen wees op de zogeheten Regiodeal, een plan waarmee de acht Noord-Limburgse gemeenten eerder dit jaar 75 miljoen euro subsidie hebben binnengehaald van Rijk en Provincie. ‘Wij zullen natuurlijk de gemeenteraden mee laten denken over concrete projecten.’‘

Voor de gek gehouden

Ook de langslepende problematiek rond de illegale bewoning (door vooral arbeidsmigranten) op recreatieparken Stille Wille en De Berckt kwam weer aan de orde. Die parken kosten de gemeente al jaren handenvol geld vanwege de ontelbare juridische procedures en vertragingstactieken van bezwaarmakers. Bij De Berckt is de gemeente ‘heel erg voor de gek gehouden’, meldde burgemeester Delissen als portefeuillehouder Handhaving. Ze vertelde hoe enkele uren ná een recente controle op de aanwezigheid van arbeidsmigranten er weer busjes het terrein opreden om de huisjes weer te vullen. Er loopt inmiddels een dwangsomprocedure, want ‘nu is het echt klaar met de Oostappengroep’, zei Delissen, verwijzend naar de eigenaar van De Berckt. Ze zei verder dat ook het Openbaar Ministerie nu meedenkt om deze kwestie strafréchtelijk aan te pakken.

Ook bij de raad was veel frustratie merkbaar, en de fractie PvdA/GroenLinks had al in haar beschouwingen de ‘onalledaagse’ mogelijkheid geopperd van een officieel raadsonderzoek naar de de gang van zaken rond Stille Wille, want ‘dit kan zo niet nog jaren doorgaan.’ Voor september staat een afspraak waarin de raad wordt bijgepraat over het handhavingsbeleid. Mogelijk dat daarná het voorstel van een raadsonderzoek weer ter sprake komt.

Wat betreft arbeidsmigranten ging wethouder Sanders nog even in op recente berichtgeving in de media. Die meldden dat de door de gemeente aangekondigde ‘pas op de plaats’ voor nieuwe locaties is ingegeven door de te grote druk op het ambtenarenapparaat. Dat is niet zo, zei Sanders. De reden is dat de gemeente meer spreiding wil, omdat te grote concentraties zorgen voor problemen. Onlangs klaagden de Maasbreese huisartsen nog dat de druk op hun praktijk te groot wordt door de vele arbeidsmigranten in het dorp.

Moties

Het laatste deel van de vergadering was vooral gewijd aan het bespreken van de door de partijen ingediende moties. Aangenomen werden de (hierboven al genoemde) moties over de dreigende korting op het Gemeentefonds en die over duidelijke regels voor het coronafonds.

Zowel VVD alsook  PvdA/GroenLinks met Lokaal Peel en Maas kwamen met een eigen motie over de toeristen-/verblijfsbelasting. De VVD wilde die verlagen, PvdA/GroenLinks en Lokaal wilden een geleidelijke verhoging. Beide haalden geen meerderheid.

Een andere VVD-motie tegen de voorgestelde bijna 2% OZB-verhoging haalde het ook niet. De VVD stelde ook voor om de terrasvergoeding voor de horeca af te schaffen. Een motie daarover werd uiteindelijk niet ingediend, nadat wethouder Sanders toezegde binnenkort de consequenties en kosten op een rijtje te zetten.

De CDA-motie ‘Gezinsvriendelijkste gemeente’ (mede ingediend door de VVD) kreeg met 15 tegen 11 stemmen een raadsmeerderheid. Wethouder Hermans had daarvóór al toegezegd te inventariseren wat Peel en Maas al aan gezinsvriendelijk beleid heeft. Daarna kan de raad bekijken wat daaraan kan worden toegevoegd. De twee CDA-moties ‘Extra stimulering woningbouw’ (ook ingediend door Lokaal en VVD) en ‘Woonondersteuner’ (ook mede ingediend namens Lokaal Peel en Maas) haalden het ook.

Dat gold ook voor een motie van PvdA/GroenLinks (mede namens Lokaal en VVD). Die partij wil dat de raad het college opdraagt een onafhankelijke inventarisatie te laten maken van de kwaliteit van lucht, bodem en water. Om vervolgens een brede dialoog met de samenleving te beginnen over wat er gedaan kan worden om die kwaliteit te verbeteren. Wethouder Rob Wanten (CDA) zei in zijn reactie dat de gemeente zelf al aan onderzoek en monitoring doet, en dat er ook al de nodige landelijke gegevens zijn. Hij stelde voor om dat te bundelen en vervolgens te zien wat er eventueel nog aan aanvulling nodig is. Het CDA vond dat ook een beter, maar de motie werd toch ongewijzigd aangenomen.

PvdA/GroenLinks diende, gesteund door het CDA, ook een motie ‘Leerwerkmaatschappij’ in.  De twee fracties willen dat er in de huidige crisis meer mogelijkheden komen voor schoolverlaters, stagezoekers, werkloze jongeren en 55-plussers, om leren en werken te combineren - tegen een redelijke vergoeding. Deze leerwerkmaatschappij kan eventueel ook als uitbreiding worden gezien van het onlangs gestarte leerwerkhuis. Het college moet, zo stat in de motie, vóór de begrotingsbehandeling in november enkele scenario’s uitwerken met bijbehorend budget. De motie kreeg een ruime meerderheid.

De motie ‘Woningbouw postkantoor Panningen’ van PvdA/GroenLinks haalde het niét. Die partij wil zoals bekend sociale woningbouw op het terrein van het voormalige postkantoor. De motie kreeg onvoldoende steun. Een meerderheid wil afwachten wat de uitkomst is van het gesprek dat er loopt met de buurt en het Centrummanagement.

Raad juli 2020

Raadvergadering 7 juli 2020

Kadernota aanleiding voor scherpe discussie over rol raad

Onvrede over te veel ‘achter college aanlopen’. Het wordt tijd dat de gemeenteraad zijn beleidsbepalende en controlerende rol serieus gaat nemen.
Terug naar blog overzicht