Geschiedenis van Helden

Het is niet precies bekend hoe oud de gemeente is en wat de betekenis van haar naam is. De oudst bekende schriftelijke bronnen dateren van 1144 en 1230, maar het grondgebied van Helden is al veel eerder bewoond geweest, getuige de prehistorische vondsten (ook uit de brons- en ijzertijd). Bovendien duiden de namen Panningen en Beringe op de Frankische tijd (omstreeks 900).

In een oorkonde van 1230 werd door Willem, heer van Horne, het patronaatsrecht van de kerk van Helden geschonken aan de abdij van Averbode. Deze abdij verkreeg hierbij onder andere het recht om de pastoor van Helden te benoemen. Ook verkreeg de abdij belangrijke inkomsten uit de bijbehorende tiendplichtige boerderijen en landerijen.

Wat de naam Helden betreft wordt verwezen naar het woord 'held' -een oude benaming voor moeras en ven- en het woord 'dene', dat nederzetting betekent. Aldus zou de naam Helden verwijzen naar een nederzetting bij een ven of moeras. Nu was er in Helden geen gebrek aan moeras en andere woeste gronden. In 1909 was van de totale oppervlakte van 7000 ha. slechts 2283 ha. in cultuur gebracht.

Wapen, vlag en logo van Helden tot 31 december 2009

Wapen van Helden

Wapen van Helden

In 1867 werd aan Helden een gemeentewapen toegekend, destijds letterlijk omschreven als volgt: zijnde een schild van lazuur, beladen met een naar voren gekeerde St.Lambertus in bisschoppelijk gewaad van goud, houdende in de linkerhand een zwaard en een palmtak, in de rechterhand een bisschopsstaf, alles van goud, het geheel omgeven van het randschrift Gemeentebestuur van Helden (Limburg).

Vlag van Helden

Vlag van Helden

In 1969 werd een gemeentevlag ingesteld, bestaande uit zes grote en zes kleine banen, langs de broekzijde afwisselend in geel en blauw en in de vlucht van blauw en geel. De zes evenhoge banen duiden op de zes kerkdorpen en de zes gehuchten waaruit de gemeente Helden oorspronkelijk bestond. Door de afwisselende kleur van de banen ontstaat een scheidingslijn, die verticaal door de vlag loopt. Deze lijn stelt voor de taal- of dialectgrens welke door de gemeente loopt en aangeeft dat ten noorden van de lijn Weert-Venlo het Brabants-Gelders dialect en ten zuiden hiervan het echte Limburgs dialect gesproken wordt.

Logo van Helden

Logo van Helden tot 31.12.2009

De sierschijf van Helden

Deze unieke schijf is afkomstig uit Thracië (het moderne Bulgarije en Roemenië) en werd gebruikt als sieraad. De sierschijf is gemaakt van zilver en vervolgens verguld. Op fraaie wijze zijn scènes afgebeeld van een man die met verschillende dieren vecht. Het bijzondere en waardevolle object is mogelijk naar Nederland gebracht door Thracische krijgers die deel uitmaakten van de Romeinse legioenen. Maar het sieraad zou ook uit vroeger tijden afkomstig kunnen zijn. De sierschijf is ook te zien in Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28, 2311 EW Leiden. Kijk voor meer informatie over de sierschijf op de website van het Rijksmuseum van Oudheden.

Sierschijf van Helden

De Gouden Helm

Meijelnaar Gabriël Smolenaars (in de volksmond Gebbel genoemd), was de vinder van de Gouden Helm in 1910 nabij Helenaveen. Hij woonde in een boerderijtje aan de Molenstraat 53. Hij stootte op één meter diepte op een fonkelende Romeinse officiershelm en wat munten, schoenen en spelden, alles rond 300 gemaakt in de keizerlijke werkplaatsen in Constantinopel. Momenteel is de helm hèt pronkstuk van het Rijksmuseum in Leiden. Gebbel kreeg er in 1910 goed geld voor, maar echt rijk heeft hij zeker niet geleefd. Integendeel, door zijn zware astma was de Meijelse turfsteker vanaf zijn dertigste niet meer in staat om te werken waardoor hij in 1930 op 52-jarige leeftijd totaal verarmd stierf, een vrouw en drie nog kleine kinderen achterlatend.

Het typische boerderijtje werd in 1992 op het nippertje gered van de sloop. Een particulier restaureerde het pand vervolgens op een gave manier en in de gevel is een tekstbord aangebracht, zodat tot in lengte van dagen de herinnering aan 'Gebbel' en zijn mooie helm levend blijft. 

In Rijksmuseum van Oudheden, Rapenburg 28, 2311 EW Leiden is de Gouden Peelhelm: 'feit en fictie' te zien. De Peelhelm is een Romeinse soldatenhelm van verguld zilver uit de periode 319-323 na Christus. Dit topstuk uit de museumcollectie werd honderd jaar geleden in de Brabantse Peel gevonden. Er doen veel verhalen de ronde over de vondst van de helm en hoe die in het moeras is terechtgekomen. Maar wat is er nou echt gebeurd?

Kijk voor meer informatie over de Gouden Helm op de website Rijksmuseum van Oudheden.

De gouden helm